Federal ätiýaçlyk bankynyň göterim derejesini gözegçilik ulgamy (II bölüm) - Artykmaç ätiýaçlyklara göterimleriň girizilmegi

Öňki makalamyzda, 2008-nji ýyldaky maliýe krizisinden öň Federal ätiýaçlyk bankynyň göterim derejesi koridor ulgamyny gözden geçirdik ("Federal ätiýaçlyk bankynyň göterim derejesini gözegçilik ulgamynyň jikme-jik düşündirişi" (I bölüm)). Çäkli sebäpli şol wagtGoraghanalarFederal ätiýaçlyk bankynda saklanýan banklaryň, Federal ätiýaçlyk banky arzanladyş penjiresiniň nyrhyny iň ýokary çäk hökmünde we aşaky çäklere gözegçilik etmek üçin açyk bazar amallaryny ulandy.

Şeýle-de bolsa, 2008-nji ýyldaky maliýe krizisinden soň Federal ätiýaçlyk banky likwidligi ep-esli ýokarlandyryp, göterim derejesi koridor ulgamynyň netijesizligini görkezip, uly mukdarda ýeňillikleri amala aşyrdy. Bu ýagdaýy çözmek üçin Federal ätiýaçlyk banky ExBUgöterim ätiýaçlyklary (IOER) 2008-nji ýylda göterim derejeleriniň täze pes çägi hökmünde. Bu makalada bu syýasatyň üýtgemegi we göterim derejesini gözegçilik ulgamyna edýän täsiri jikme-jik seljeriler.

Artykmaç ätiýaçlyklara göterimiň girizilmegi (IOER)

IOER, Federal ätiýaçlyk bankynyň bank ätiýaçlyklarynyň talap edilýän ätiýaçlyklardan artyk bolan bölegine töleýän göterimine degişlidir. 2008-nji ýyla çenli Federal ätiýaçlyk banky goýumlary üçin göterim tölemedi, netijede bazaryň göterim derejelerine gözegçilik etmek üçin açyk bazar amallaryna bil baglap, ABŞ-nyň göterim derejesi koridorynyň netijesiz pes çägini döretdi. Şeýle-de bolsa, maliýe çökgünligi sebäpli görlüp-eşidilmedik likwidlik açyk bazar amallarynyň netijeliligini düýpli pese gaçyryp, bazaryň göterim derejesiniň peselmegine sebäp boldy.

Munuň öňüni almak üçin Federal ätiýaçlyk banky IOER-i 2008-nji ýylyň oktýabr aýynda hödürledi, banklara göterim tölemek arkaly bazar göterim derejesiniň peselmegini çäklendirmegi maksat edinýärdi. Banklaryň bazarda alyp biljek göterim derejeleri IOER-den aşak düşende, artykmaç serişdelerini Federal ätiýaçlyk bankyna goýmaga has ýykgyn etdiler, şeýlelik bilen bazar göterim derejelerini IOER derejesinden ýokary sakladylar.

IOER-iň çalşygy: Aşaky çäk guralyndan ýokarky çäk guralyna

Bu çäre ilkibaşda göterim derejeleriniň peselmeginiň öňüni almakda üstünlik gazanan hem bolsa, köp mukdarda nagt pul saklaýan we IOER-den gönüden-göni peýdalanyp bilmeýän bank däl maliýe guramalarynyň bazaryň göterim derejelerini peseltmegini dowam etdirip, IOER-iň düýbüni bozdy.

Gyzykly tarapy, Federal ätiýaçlyk banky aşa likwidlik şertlerinde IOER-iň göterim derejeleri üçin iň ýokary çäk hökmünde işläp başlandygyny ýüze çykardy. Haçan-da bazar gaznalar bilen doldy we banklaryň Federal ätiýaçlyk bankyndaky ätiýaçlyk galyndylary ýokarlananda, bazar göterim derejesi ýokarlandy. Banklar Federal ätiýaçlyk gorundan ätiýaçlyklary yzyna alardy we has ýokary bazar nyrhlarynda karz bererdi, bu bolsa bazar göterim derejeleriniň IOER-den aşak düşmegine sebäp bolardy.

Bu hadysa, köp likwidlilik şertlerinde IOER-iň pes çäk guraly hökmünde rolunyň gowşandygyny görkezdi, ýöne göterim derejeleri üçin ýokary çäk roluny bilgeşleýin kabul etdi. 2008-nji ýylyň dekabrynda Federal ätiýaçlyk gaznasy federal gaznalaryň nyrh meýilnamasyny 0-0,25% -e düzdi we IOER-i bu çäkleriň iň ýokary çäginde kesgitledi, IOER-iň göterim derejesini koridorda iň ýokary çäk hökmünde täze funksiýasyny tassyklady.

Likwidligiň arasynda göterim derejesini dolandyrmagyň logikasy

Banklaryň Federal ätiýaçlyk bankyndaky ätiýaçlyk galyndylary 2008-nji ýyla çenli takmynan 10 milliard dollardan 2009-njy ýylyň başyna çenli 800 milliard dollara çenli ýokarlandy we hatda soňky ýyllarda 3 trillion dollara ýetdi, göterim mukdaryny dolandyrmagyň logikasy düýpgöter üýtgedi.

Adaty ätiýaçlyk derejesinde IOER göterim derejeleri üçin has pes çäk bolup biler. Şeýle-de bolsa, bazaryň aşa likwidligi senarisinde IOER-iň göterim derejesiniň peselmegine täsir etmegi çäklendirildi.

Bazar göterim nyrhlary IOER-den geçende, banklar Federal ätiýaçlyk gorundan ätiýaçlyklary yzyna alardylar we has ýokary bazar nyrhlarynda karz bererdiler, bazar gaznalaryny köpeldip, göterim derejeleriniň peselmegine sebäp bolardy. Bu mehanizm IOER-i ýuwaş-ýuwaşdan göterim derejeleri üçin ýokary çäk guralyna öwürdi, adaty arzanladyş penjiresiniň göterim mukdaryny dolandyrmakda esasy ornuny ýitirdi.

IOER-iň bazara täsiri: Doňuz eti bazary bilen meňzeşlik

Bu üýtgeşikligi aýdyň düşündirmek üçin "doňuz eti bazary" bilen meňzeşligi göz öňünde tutuň: doňuz eti fabrigi doňuz etiniň bahasyny 20 ýuandan kesgitleýär we bazar üpjünçiligi arkaly bahalara gözegçilik edýär. Bazar üpjünçiligi aşa köp bolsa, doňuz etiniň bahasy peselýär, ýöne zawod doňuz etini käbir satyjylardan 10 ýuana satyn alýar. Şeýle-de bolsa, bazar üpjünçiligi gaty köp bolmagynda galýar we bahalaryň arzanlamagyna sebäp bolýar we netijede 10 ýuany ýitirýär.

Netijede, doňuz etiniň bahasy ýokarlanýar, ýöne bazaryň üýtgemegine garamazdan bahalar hiç haçan 10 ýuandan geçmeýär. Munuň sebäbi, bahalar 10 ýuandan ýokary bolanda, doňuz etini satyjylar ozal saklanan doňuz etini zawoddan çykaryp, bahalary durnuklaşdyryp, has ýokary bahalarda satýarlar. Bu, IOER-iň maliýe bazarlaryndaky ornuna meňzeýär: bazar göterim nyrhlary IOER-den ýokary bolanda, banklar Federal ätiýaçlyk gorundan ätiýaçlyklary yzyna alýarlar we has ýokary karzlar berýärler, netijede göterim derejelerini IOER derejesine çenli peseldýärler.

Netije

Artykmaç ätiýaçlyklara göterimleriň girizilmegi, ilki bilen göterim koridorynyň çäginde has pes çäk guraly hökmünde göz öňünde tutulyp, bazaryň aşa likwidligi sebäpli kem-kemden ýokary çägiň wezipesini kabul etdi. Bu üýtgeşiklik diňe bir maliýe krizisiniň pul syýasatlaryna edýän täsirini görkezmek bilen çäklenmän, Federal ätiýaçlyk bankynyň göterim derejesini gözegçilikde saklamagy we täze kadada düzedişini hem görkezýär.